Արևային էներգիան այսօր դարձել է ամենաարագ զարգացող և պահանջված ոլորտներից մեկը։ Հատկապես Հայաստանում, որտեղ արևային օրերի քանակը մեծ է, արևային կայանների տեղադրումը ոչ միայն էկոլոգիական, այլև տնտեսական շահավետ լուծում է։ Այդ լուծումներից ամենատարածվածը ցանցային (on-grid) արևային կայաններն են։
Ինչ է ցանցային (On-grid) արևային կայանը
Ցանցային արևային կայանը մի համակարգ է, որը միացված է ընդհանուր էլեկտրական ցանցին։ Այն արտադրում է էլեկտրաէներգիա արևից և անմիջապես փոխանցում է այն սպառման կամ էլեկտրացանց։
Այս համակարգը բաղկացած է՝
- արևային վահանակներից (solar panels),
- ինվերտորից (inverter),
- մոնտաժային համակարգից,
- պաշտպանիչ և կառավարման սարքավորումներից։
Ինչպե՞ս է աշխատում
Օրվա ընթացքում արևային վահանակները արտադրում են հոսանք։ Ստացված ուղղակի հոսանքը (DC) ինվերտորի միջոցով վերափոխվում է փոփոխական հոսանքի (AC), որը կարելի է օգտագործել կենցաղում կամ բիզնեսում։
Եթե արտադրած էներգիան ավել է, քան սպառումը, այն փոխանցվում է էլեկտրացանց։ Հայաստանում գործում է «net metering» համակարգը, որի շնորհիվ ավել արտադրած էներգիան կարելի է «պահել» ցանցում և օգտագործել ավելի ուշ։
Առավելությունները
1. Տնտեսական խնայողություն
Ցանցային համակարգերը թույլ են տալիս զգալիորեն կրճատել էլեկտրաէներգիայի ծախսերը։ Երկարաժամկետում դրանք կարող են ամբողջությամբ փոխհատուցել ներդրումը։
2. Բարձր արդյունավետություն
Քանի որ համակարգը չի օգտագործում մարտկոցներ, էներգիայի կորուստները նվազագույն են։
3. Ցածր սպասարկում
On-grid կայանները պահանջում են նվազագույն սպասարկում՝ հիմնականում վահանակների մաքրում և պարբերական ստուգում։
4. Մատչելի գին
Համեմատած off-grid համակարգերի հետ՝ ցանցային կայաններն ավելի մատչելի են, քանի որ չեն պահանջում կուտակիչներ (battery storage)։
5. Էկոլոգիական օգուտ
Արևային էներգիայի օգտագործումը նվազեցնում է ածխածնի արտանետումները և նպաստում շրջակա միջավայրի պահպանմանը։
Թերությունները
- Չեն աշխատում հոսանքի անջատման ժամանակ (անվտանգության նկատառումներով)
- Կախված են էլեկտրացանցից
- Չունեն էներգիայի կուտակման հնարավորություն առանց լրացուցիչ համակարգերի
Ո՞ւմ համար է հարմար
Ցանցային արևային կայանները լավագույն լուծումն են՝
- բնակարանների և առանձնատների համար
- փոքր և միջին բիզնեսների համար
- արտադրական ձեռնարկությունների համար
Հատկապես այն օգտատերերի համար, ովքեր ունեն կայուն էլեկտրամատակարարում և ցանկանում են նվազեցնել իրենց ամսական ծախսերը։
Ցանցային (on-grid) արևային կայանները համարվում են ամենաարդյունավետ և լայն կիրառվող լուծումներից մեկը Հայաստանում։ Դրանք ապահովում են ֆինանսական խնայողություն, էներգետիկ անկախության որոշակի մակարդակ և ներդրում ապագայի մեջ։
Եթե ճիշտ նախագծված և տեղադրված են, նման համակարգերը կարող են ծառայել ավելի քան 20-35 տարի՝ ապահովելով կայուն և մաքուր էներգիա։